Özbəkistanda bakalavr təhsili son illərdə xaricdə universitet oxumaq istəyən tələbələr üçün maraqlı istiqamətlərdən birinə çevrilib. Ölkənin Azərbaycana yaxın yerləşməsi, nisbətən münasib təhsil və yaşayış xərcləri, müxtəlif ixtisaslar üzrə universitet seçimlərinin olması Özbəkistanda bakalavr oxumağı alternativ təhsil variantı kimi ön plana çıxarır.
Özbəkistan universitetlərində iqtisadiyyat, biznes, informasiya texnologiyaları, mühəndislik, tibb, turizm, beynəlxalq münasibətlər, dil və humanitar elmlər daxil olmaqla müxtəlif istiqamətlər üzrə bakalavr proqramları mövcuddur. Eyni zamanda, bəzi universitetlərdə ingilis dilində tədris olunan beynəlxalq proqramlar da təqdim edilir.
Xaricdə bakalavr təhsili planlaşdıran tələbələr üçün əsas məsələlərdən biri düzgün universitet və ixtisas seçimidir. Təhsil haqqı, qəbul qaydaları, tədris dili, yaşayış xərcləri, yataqxana imkanları və məzun olduqdan sonra karyera perspektivləri universitet seçərkən nəzərə alınmalı əsas amillərdir.
Özbəkistanda bakalavr təhsili almağı düşünən tələbələr üçün ölkənin bir sıra üstünlükləri var:
Özbəkistanda ali təhsil sistemi bakalavr, magistratura və doktorantura kimi əsas pillələrdən ibarətdir. Bakalavr proqramlarının müddəti seçilən ixtisas və universitetdən asılı olaraq dəyişə bilər, lakin əksər proqramlar bir neçə illik əyani təhsil formatında həyata keçirilir.
Dövlət universitetlərinə qəbul prosesi əsasən mərkəzləşdirilmiş qəbul sistemi və müəyyən edilmiş imtahan qaydaları əsasında aparılır. Bununla yanaşı, xarici tələbələr üçün universitetdən asılı olaraq ayrıca qəbul prosedurları tətbiq oluna bilər.
Özbəkistanda dövlət universitetlərinin qəbul sistemi üzrə 2026/2027-ci tədris ili üçün “əvvəl imtahan, sonra seçim” prinsipi tətbiq edilib. Namizədlər əvvəlcə imtahanlarda iştirak edir, daha sonra nəticələrinə uyğun universitet, bakalavr proqramı və təhsil formasını seçirlər.
Özbəkistanda bakalavr təhsili almaq istəyən xarici tələbələr üçün proses seçilən universitetdən və proqramdan asılı olaraq dəyişə bilər. Ümumilikdə aşağıdakı mərhələlərə diqqət etmək lazımdır:
Xarici tələbələr üçün qəbul prosedurunun Azərbaycan vətəndaşları üçün dəqiq şərtləri universitet üzrə əvvəlcədən yoxlanılmalıdır. Çünki dövlət universitetlərinin ümumi qəbul qaydaları ilə beynəlxalq tələbələr üçün tətbiq olunan prosedurlar eyni olmaya bilər.
Özbəkistanda universitet seçərkən yalnız universitetin reytinqinə deyil, seçilən ixtisas üzrə proqramın məzmununa, tədris dilinə, təhsil haqqına, beynəlxalq tələbələr üçün imkanlara və məzunların karyera perspektivlərinə də diqqət etmək vacibdir.
Ölkədə tanınan ali təhsil müəssisələri arasında aşağıdakı universitetlər və ali məktəblər xüsusi maraq doğurur:
Özbəkistan Milli Universiteti ölkənin aparıcı dövlət universitetlərindən biridir. Universitetdə müxtəlif elm və təhsil istiqamətləri üzrə proqramlar mövcuddur.
İqtisadiyyat, maliyyə, biznes və idarəetmə istiqamətləri ilə maraqlanan tələbələr üçün Daşkənd Dövlət İqtisad Universiteti nəzərdən keçirilə biləcək universitetlərdəndir.
Mühəndislik, texnologiya və texniki ixtisaslar üzrə təhsil almaq istəyən tələbələr üçün uyğun seçimlərdən biridir.
Mühəndislik, enerji, su təsərrüfatı və texnologiya ilə əlaqəli sahələr üzrə ixtisaslaşan universitetlərdən biridir.
Beynəlxalq təhsil mühiti ilə seçilən universitetlərdən biri olan WIUT-da bakalavr səviyyəsində müxtəlif proqramlar təklif olunur. Universitetin 2026/2027-ci tədris ili üçün beynəlxalq tələbələrə tətbiq etdiyi bakalavr təhsil haqqı illik 54,600,000 Özbəkistan somu, yəni universitetin göstərdiyi məzənnə ilə təxminən 4,484 ABŞ dollarıdır.
İnformasiya texnologiyaları, mühəndislik və biznes istiqamətləri ilə maraqlanan tələbələr üçün Daşkənddəki beynəlxalq universitetlərdən biridir.
MDIS Tashkent beynəlxalq təhsil proqramları ilə seçilən ali təhsil müəssisələrindəndir. 2026/2027-ci tədris ili üçün bakalavr proqramlarının illik təhsil haqqı MDB ölkələrindən olan tələbələr üçün 3,800 ABŞ dolları, digər xarici tələbələr üçün isə 4,400 ABŞ dolları olaraq göstərilir.
Universitet seçərkən bu rəqəmləri yalnız ilkin orientir kimi qəbul etmək lazımdır. Təhsil haqqı proqramdan, tələbənin statusundan və qəbul ilindən asılı olaraq dəyişə bilər.
Özbəkistanda bakalavr təhsili üçün ixtisas seçimi kifayət qədər genişdir. Tələbələrin maraq göstərdiyi əsas istiqamətlər arasında:
Xüsusilə İT və süni intellekt sahələrinə maraq son illərdə artır. 2026/2027-ci tədris ili üçün Özbəkistanda informasiya texnologiyaları və süni intellekt istiqamətlərində dövlət qrant kvotalarının artırılması da bu sahələrə verilən önəmi göstərir.
Qəbul prosesi seçilən universitetdən və tələbənin vətəndaşlığından asılı olaraq fərqlənə bilər.
Dövlət universitetlərinə qəbulun 2026/2027-ci il üzrə ümumi sistemində proses iki mərhələdə təşkil olunub. Birinci mərhələdə namizədlər imtahan üçün qeydiyyatdan keçir, fənn kombinasiyasını, tədris dilini və imtahan bölgəsini seçirlər. İkinci mərhələdə isə imtahan nəticələrindən sonra universitet, bakalavr proqramı, təhsil forması və seçim prioriteti müəyyən edilir.
Xarici tələbələr üçün isə bəzi universitetlər sənədlərin qiymətləndirilməsi, müsahibə, dil biliyinin yoxlanılması və ya universitetin daxili qəbul prosedurunu tətbiq edə bilər.
Bu səbəbdən Azərbaycan vətəndaşlarının müraciət etməzdən əvvəl konkret universitetin beynəlxalq tələbələr üçün qəbul qaydalarını yoxlaması vacibdir.
Özbəkistanda bakalavr təhsilinin qiyməti universitet, ixtisas, tədris dili və tələbənin statusuna görə dəyişir.
Ona görə də “Özbəkistanda bakalavr təhsili neçə manatdır?” sualının vahid cavabı yoxdur. Ən doğru yanaşma konkret universitet və ixtisas üzrə illik təhsil haqqını ayrıca yoxlamaqdır.
Özbəkistanda tələbələr üçün müxtəlif təqaüd və maliyyə dəstəyi imkanları mövcuddur. Təqaüdün şərtləri tələbənin vətəndaşlığından, universitetdən, akademik göstəricilərindən və proqramdan asılıdır.
Təqaüd imkanları arasında:
Burada vacib məqam odur ki, dövlət qrantlarının bir hissəsi yalnız Özbəkistan vətəndaşları üçün nəzərdə tutula bilər. Buna görə Azərbaycan vətəndaşları təqaüd proqramına müraciət etməzdən əvvəl uyğunluq şərtlərini ayrıca yoxlamalıdır.
Məsələn, WIUT 2026/2027-ci ildə müəyyən akademik göstəricilərə cavab verən öz hesabına təhsil alan tələbələr üçün 15%-lik təhsil haqqı güzəşti təqdim edir.
Xarici tələbələr üçün tələb olunan sənədlər universitetə və seçilən proqrama görə dəyişə bilər. Əsasən aşağıdakı sənədlər tələb oluna bilər:
Bəzi hallarda xaricdə əldə edilmiş təhsil sənədlərinin tanınması ilə bağlı əlavə prosedurlar da tələb oluna bilər. Özbəkistanın 2026-cı ildəki qaydalarında xaricdə əldə edilmiş bəzi təhsil sənədlərinin müəyyən hallarda birbaşa, yəni əlavə imtahan olmadan tanınması da nəzərdə tutulur.
Dövlət universitetlərinə ümumi qəbul sistemi üzrə 2026/2027-ci tədris ili üçün bakalavr imtahanlarında 5 fənn üzrə ümumilikdə 90 sual təqdim olunur.
Üç məcburi fənn:
Bundan əlavə, seçilən bakalavr istiqamətinə uyğun iki ixtisas fənnindən 30+30 sual təqdim olunur. Maksimum nəticə 189 baldır.
İmtahan üçün ümumilikdə 3 saat vaxt ayrılır.
Lakin bu qaydalar əsasən dövlət ali təhsil müəssisələrinin ümumi qəbul sisteminə aiddir. Xarici tələbələr üçün konkret universitetin ayrıca qəbul proseduru ola bilər.
Bəzi proqram və qəbul kateqoriyalarında SAT nəticələrindən istifadə imkanları da mövcuddur. 2026/2027-ci tədris ili üçün müəyyən şərtlərlə SAT balı 1200 və yuxarı olan namizədlər üçün əlavə dövlət qrantı imkanları müəyyən edilib. Bu imkan riyaziyyat və xarici dil fənlərinin uyğun olduğu müəyyən bakalavr proqramlarına şamil edilir.
Daşkənd
Daşkənd Özbəkistanda ali təhsil üçün ən çox seçilən şəhərlərdən biridir. Ölkənin bir çox aparıcı universiteti burada yerləşir. Paytaxtda beynəlxalq universitetlərin, şirkətlərin, tələbə təşkilatlarının və müxtəlif sosial imkanların çox olması tələbələr üçün əlavə üstünlük yaradır.
Səmərqənd
Tarixi və mədəni irsi ilə məşhur olan Səmərqənd tələbələr üçün daha sakit şəhər mühiti axtaranlar üçün maraqlı seçimdir. Şəhərdə xarici tələbələr üçün müxtəlif təhsil imkanları da mövcuddur.
Buxara
Buxara tarixi atmosferi ilə seçilən şəhərlərdən biridir. Burada xüsusilə humanitar elmlər, dillər və turizm istiqamətləri ilə maraqlanan tələbələr üçün müxtəlif imkanlar mövcuddur.
Namanqan
Namanqan da Özbəkistanda ali təhsil imkanlarının olduğu şəhərlərdən biridir və daha münasib yaşayış xərcləri axtaran tələbələr üçün alternativ ola bilər.
Özbəkistanda yaşayış xərcləri şəhərə və tələbənin şəxsi həyat tərzinə görə dəyişir. Daşkənd kimi böyük şəhərlərdə xərclər digər şəhərlərlə müqayisədə daha yüksək ola bilər.
Tələbənin əsas aylıq xərcləri bunlardır:
Daha qənaətcil tələbə yataqxanada qalaraq və gündəlik xərclərini planlaşdıraraq büdcəsini aşağı səviyyədə saxlaya bilər. Şəxsi mənzil kirayələmək, daha çox restoranda yemək və aktiv sosial həyat isə aylıq büdcəni əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.
Bu səbəbdən Özbəkistanda bakalavr təhsili planlaşdırarkən yalnız universitetin illik təhsil haqqını deyil, ən azı bir illik yaşayış büdcəsini də əvvəlcədən hesablamaq məsləhətdir.
Universitetlərin bir hissəsi tələbələr üçün yataqxana imkanları təqdim edir. Yataqxananın mövcudluğu, qiyməti və yerləşmə şərtləri universitetdən asılıdır.
Xarici tələbələr üçün yataqxana xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki universitet kampusuna yaxın yerləşmə həm nəqliyyat xərclərini azaltmağa, həm də yeni şəhərə daha asan uyğunlaşmağa kömək edə bilər.
Məsələn, Səmərqənd Dövlət Xarici Dillər İnstitutu xarici tələbələrin münasib qiymətlərlə tələbə yataqxanasında yerləşdirilməsinə dəstək göstərdiyini bildirir.
Özbəkistanda təhsil almaq istəyən xarici vətəndaşlar üçün giriş və uzunmüddətli qalma qaydaları vətəndaşlıqdan və təhsil proqramından asılı olaraq dəyişə bilər.
Azərbaycan vətəndaşları üçün Özbəkistana girişlə bağlı vizasız rejim mövcud olsa da, bu, uzunmüddətli təhsil məqsədilə ölkədə qalmaq üçün bütün qeydiyyat və miqrasiya prosedurlarının avtomatik aradan qalxması demək deyil.
Buna görə qəbul aldıqdan sonra universitetin beynəlxalq tələbələr şöbəsindən:
dəqiqləşdirmək vacibdir.
Bəzi universitetlər xarici tələbələrə viza və yerləşmə məsələlərində dəstək göstərir. Məsələn, Səmərqənd Dövlət Xarici Dillər İnstitutu xarici tələbələrə Özbəkistana giriş vizasının alınması prosesində praktiki dəstək verdiyini qeyd edir.
Təhsil müddətində işləmək istəyən tələbələr əvvəlcə xarici tələbələrin əmək fəaliyyəti ilə bağlı qüvvədə olan qaydaları araşdırmalıdır.
İş imkanları əsasən tələbənin ixtisasından, dil biliklərindən, iş qrafikindən və hüquqi statusundan asılıdır.
İT, proqramlaşdırma, dizayn, rəqəmsal marketinq, tərcümə, müştəri xidmətləri və turizm kimi sahələrdə tələbələr üçün yarımştat imkanlara rast gəlmək mümkündür. Lakin tələbə işləməyə başlamazdan əvvəl bunun hüquqi baxımdan icazəli olub-olmadığını və əlavə sənəd tələb edib-etmədiyini dəqiqləşdirməlidir.
Özbəkistanda bakalavr təhsilini başa vurduqdan sonra məzunlar həm ölkə daxilində, həm də başqa ölkələrdə karyera qurmağı planlaşdıra bilərlər.
İş imkanlarına təsir edən əsas amillər:
Xüsusilə İT, maliyyə, mühəndislik, biznes və rəqəmsal sahələrdə beynəlxalq təcrübəyə malik məzunların müxtəlif karyera imkanlarından yararlanması mümkündür.
Lakin Özbəkistanda məzun olduqdan sonra işləmək istəyən xarici vətəndaşlar əmək və miqrasiya qaydalarını ayrıca araşdırmalıdır.
Özbəkistanın dövlət ali təhsil müəssisələrinə 2026/2027-ci tədris ili üzrə qəbulun birinci mərhələsində onlayn qeydiyyat 5–25 iyun 2026-cı il tarixlərində aparılıb. Bu mərhələdə namizədlər imtahan fənlərini, tədris dilini və imtahan bölgəsini seçiblər.
İkinci mərhələdə isə imtahanlardan sonra namizədlərə universitet, bakalavr proqramı, təhsil forması və seçim prioritetini müəyyənləşdirmək imkanı verilib.
2026-cı il üzrə qəbul nəticələri avqust ayında açıqlanıb və əlavə boş yerlər üzrə qəbul prosesi də həyata keçirilib.
Növbəti qəbul ili üçün tarixlər əvvəlki illərlə eyni olmaya bilər. Buna görə müraciət etməzdən əvvəl rəsmi qəbul platformalarında yeni tarixləri yoxlamaq lazımdır.
Daha münasib büdcə ilə təhsil almaq istəyən tələbələr üçün universitet seçərkən yalnız təhsil haqqına deyil, yaşayış xərclərinə də baxmaq lazımdır.
Məsələn, Daşkənddə daha yüksək təhsil haqqı olan beynəlxalq universitet seçmək əvəzinə, digər şəhərlərdə daha münasib kontraktlı universitetə üstünlük vermək ümumi illik büdcəni əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Aşağı büdcəli seçim zamanı bu meyarları müqayisə etmək faydalıdır:
Məsələn, rəsmi “Study in Uzbekistan” platformasında bəzi universitetlərdə xarici tələbələr üçün bakalavr təhsil haqlarının 13–19 milyon UZS civarında olduğu göstərilir. Bu da Özbəkistanda bütün universitetlərin yüksək təhsil haqqına malik olmadığını göstərir.
Özbəkistanda bakalavr təhsili üçün universitet seçərkən aşağıdakı suallara cavab tapmaq faydalıdır:
1. Universitet tanınırmı?
Universitetin rəsmi statusunu və diplomun gələcəkdə istifadə olunacağı ölkələrdə tanınma imkanlarını araşdırmaq lazımdır.
2. Seçdiyiniz ixtisas həmin universitetdə güclüdürmü?
Universitetin ümumi nüfuzundan daha vacib məqamlardan biri konkret ixtisas üzrə tədrisin keyfiyyətidir.
3. Tədris dili hansıdır?
Proqramın Azərbaycan, rus, özbək və ya ingilis dilində olması təhsil prosesinə birbaşa təsir edir. İngilis dilində proqram seçən tələbənin dil biliyi də kifayət qədər olmalıdır.
4. Təhsil haqqı nə qədərdir?
Yalnız birinci ilin deyil, bütün təhsil müddətinin mümkün xərclərini hesablamaq lazımdır.
5. Yataqxana varmı?
Yataqxananın olması xarici tələbə üçün həm büdcə, həm də yaşayış rahatlığı baxımından mühüm üstünlükdür.
6. Xarici tələbələrə dəstək göstərilirmi?
Viza, qeydiyyat, yataqxana və adaptasiya məsələlərində universitetin dəstək göstərməsi xaricdə təhsil alan tələbənin işini xeyli asanlaşdıra bilər.
İxtisas seçimi yalnız həmin sahənin populyarlığına əsaslanmamalıdır. Tələbə öz maraqlarını, bacarıqlarını və gələcək karyera planlarını nəzərə almalıdır.
Məsələn, informasiya texnologiyalarına marağı olan tələbə proqramlaşdırma, kompüter elmləri, kibertəhlükəsizlik və süni intellekt kimi istiqamətləri müqayisə edə bilər.
Biznesə maraq göstərən tələbə isə maliyyə, marketinq, biznesin idarə edilməsi və iqtisadiyyat arasında seçim edə bilər.
Düzgün ixtisas seçimi üçün proqramın fənlərini, praktiki imkanlarını, təcrübə proqramlarını və məzunların karyera istiqamətlərini əvvəlcədən araşdırmaq faydalıdır.
Özbəkistanda tələbə həyatı yalnız universitetdə dərslərdən ibarət deyil. Xüsusilə Daşkənd kimi böyük şəhərlərdə tələbələrin iştirak edə biləcəyi müxtəlif sosial, mədəni və akademik tədbirlər təşkil olunur.
Xarici tələbələr yerli və digər ölkələrdən gələn tələbələrlə ünsiyyət quraraq həm yeni dostluqlar qazana, həm də fərqli mədəniyyətləri yaxından tanıya bilərlər.
Səmərqənd və Buxara kimi tarixi şəhərlərdə təhsil almağın əlavə üstünlüyü isə Özbəkistanın zəngin tarixi və mədəni irsi ilə yaxından tanış olmaq imkanıdır.
Özbəkistanda bakalavr təhsili xüsusilə aşağıdakı tələbələr üçün maraqlı seçim ola bilər: