İsveçrədə təhsil almaq xaricdə universitet oxumaq istəyən tələbələr üçün maraqlı seçimlərdən biridir. Ölkə güclü təhsil sistemi, beynəlxalq nüfuza malik universitetləri və müxtəlif sahələr üzrə geniş ixtisas imkanları ilə tanınır. Xüsusilə biznes, maliyyə, mühəndislik, turizm və hotelçilik sahələrində təhsil almaq istəyən gənclər üçün İsveçrə diqqətçəkən istiqamətdir. Universitetlərdə nəzəri biliklərlə yanaşı, praktiki bacarıqların inkişafına da önəm verilir. Beynəlxalq tələbələr müxtəlif ölkələrdən gələn gənclərlə ünsiyyət qurmaq və fərqli mədəniyyətləri yaxından tanımaq imkanı əldə edirlər.
İsveçrədə universitet seçərkən tədris dili, ixtisas proqramı, təhsil haqqı və yaşayış xərcləri nəzərə alınmalıdır. Ölkədə dövlət və özəl universitetlər fəaliyyət göstərir. Təhsil müəssisələrinin qəbul şərtləri də seçilən proqramdan asılı olaraq dəyişir. İsveçrədə təhsil almağı planlaşdırırsınızsa, universitetlər, qəbul qaydaları, təqaüd imkanları və tələbə həyatı haqqında əvvəlcədən məlumat toplamaq düzgün qərar verməyinizə kömək edəcək.
İsveçrədə ali təhsil almaq istəyən tələbələr müxtəlif ixtisaslar və təhsil proqramları arasından seçim edə bilərlər. Ölkənin universitetləri mühəndislik, tibb, biznes, maliyyə və beynəlxalq münasibətlər kimi sahələr üzrə tanınır. Bəzi universitetlər elmi tədqiqatları, digərləri isə praktiki təhsil imkanları ilə seçilir. Universitet seçərkən ixtisasınıza, tədris dilinə və qəbul şərtlərinə uyğun variantları nəzərdən keçirmək vacibdir.
İsveçrənin ən məşhur 10 universiteti aşağdakılardır:
ETH Zurich- Sürix
University of Zurich- Sürix
EPFL (École polytechnique fédérale de Lausanne)- Lozanna
University of Geneva- Cenevrə
University of Bern- Bern
University of Basel- Bazel
University of Lausanne- Lozanna
University of St. Gallen- St. Qallen
University of Fribourg- Friburq
Università della Svizzera italiana (USI)- Luqano
İsveçrədə universitetlər müxtəlif maraq və karyera hədəflərinə uyğun ixtisaslar üzrə təhsil almaq imkanı yaradır. Ölkə xüsusilə biznes, maliyyə, mühəndislik, informasiya texnologiyaları və hotelçilik sahələrində güclü akademik ənənələri ilə seçilir. Tələbələr bakalavr, magistratura və doktorantura pillələrində fərqli proqramlar arasından seçim edə bilərlər. İxtisas seçərkən universitetin qəbul şərtlərini, tədris dilini və gələcək karyera imkanlarını nəzərə almaq vacibdir.
Biznes və menecment
Maliyyə və iqtisadiyyat
İnformasiya texnologiyaları və kompüter elmləri
Mühəndislik və robototexnika
Tibb və sağlamlıq elmləri
Beynəlxalq münasibətlər və siyasi elmlər
Turizm və hotelçilik
Memarlıq və dizayn
Təbiət elmləri
Hüquq
Psixologiya və sosiologiya
Əczaçılıq və biotibb elmləri
Kommunikasiya və media
Ətraf mühit və davamlı inkişaf
Riyaziyyat və statistika
İsveçrədə bakalavr təhsili almaq istəyən tələbələr müxtəlif ixtisaslar üzrə dövlət və özəl universitetlərə müraciət edə bilərlər. Bakalavr proqramları əsasən 3 il davam edir, lakin bəzi ixtisaslarda təhsil müddəti fərqlənə bilər. Tədris dili universitetdən asılı olaraq alman, fransız, italyan və ya ingilis dili ola bilər. Qəbul zamanı namizədin əvvəlki təhsil sənədləri, dil bilikləri və seçdiyi proqramın tələbləri nəzərə alınır.
Təhsil sənədləri: Tam orta təhsil haqqında attestat və tələb olunan digər akademik sənədlər hazırlanmalıdır. Attestatın İsveçrədə tanınması və əlavə qəbul şərtləri universitetə görə dəyişir.
Dil biliyi: Proqramın tədris dilinə uyğun bilik səviyyəsi təsdiqlənməlidir. İngilisdilli proqramlarda IELTS və ya TOEFL, digər proqramlarda isə müvafiq dil sertifikatı tələb olunur.
Qəbul tələbləri: Bəzi universitetlər əlavə imtahan, hazırlıq proqramı və ya əvvəlki təhsilin uyğunluğunun qiymətləndirilməsini tələb edir.
İxtisas seçimi: Biznes, maliyyə, mühəndislik, kompüter elmləri, turizm və təbiət elmləri bakalavr səviyyəsində seçilən istiqamətlərdəndir.
Təhsil haqqı: Dövlət universitetlərində ödənişlər adətən özəl ali təhsil müəssisələri ilə müqayisədə daha münasibdir. Məbləğ universitetə, proqramına və tələbənin statusuna görə dəyişir.
Müraciət tarixləri: Sənədlərin qəbulu universitetin akademik təqviminə əsasən aparılır. Buna görə müraciət tarixlərini əvvəlcədən yoxlamaq və sənədləri vaxtında təqdim etmək lazımdır.
EU Business School İsveçrədə biznes və idarəetmə sahələri üzrə təhsil almaq istəyən beynəlxalq tələbələr üçün seçimlərdən biridir. Universitetin Cenevrədə kampusu fəaliyyət göstərir və bakalavr proqramları əsasən ingilis dilində keçirilir. Qəbul üçün tam orta təhsil haqqında attestat və qiymət cədvəli tələb olunur. Bundan əlavə, namizədlər ingilis dili biliklərini təsdiqləməli və seçdikləri proqramın digər qəbul şərtlərini yerinə yetirməlidirlər.
Qəbul sənədləri: Attestat, qiymət cədvəli, pasport surəti və tələb olunan digər sənədlər.
İngilis dili biliyi: Bakalavr proqramından asılı olaraq IELTS və ya TOEFL kimi beynəlxalq dil imtahanlarının nəticəsi tələb olunur.
İxtisaslar: Biznesin idarə edilməsi, maliyyə, marketinq və beynəlxalq biznes kimi istiqamətlər üzrə proqramlar mövcuddur.
Müraciət prosesi: Onlayn ərizə doldurulur, sənədlər təqdim edilir və qəbul komissiyasının qiymətləndirməsindən sonra qərar verilir.
İsveçrədə magistratura təhsili almaq ixtisaslaşmaq, elmi bilikləri dərinləşdirmək və beynəlxalq əmək bazarında rəqabət qabiliyyətini artırmaq istəyən tələbələr üçün əlverişli seçimdir. Universitetlər biznes, maliyyə, mühəndislik, informasiya texnologiyaları, beynəlxalq münasibətlər və digər sahələr üzrə magistr proqramları təklif edir. Təhsil müddəti əksər proqramlarda 1-2 il arasında dəyişir. Proqramdan asılı olaraq dərslər alman, fransız, italyan və ya ingilis dilində keçirilir.
Bakalavr diplomu: Seçilən magistr proqramına uyğun sahə üzrə bakalavr təhsili başa çatdırılmalıdır. Bəzi proqramlar fərqli ixtisaslardan olan namizədləri də qəbul edir.
Akademik göstəricilər: Universitetlər əvvəlki təhsil müddətində əldə edilmiş qiymətləri və akademik nəticələri nəzərdən keçirirlər.
Dil biliyi: İngilisdilli proqramlar üçün IELTS və ya TOEFL, yerli dildə keçirilən proqramlar üçün isə müvafiq dil biliyini təsdiqləyən sənəd tələb olunur.
Müraciət sənədləri: Diplom, transkript, CV, motivasiya məktubu və tövsiyə məktubları tələb oluna bilər. Sənədlərin siyahısı universitetə görə dəyişir.
İxtisas seçimi: Maliyyə, biznesin idarə edilməsi, mühəndislik, kompüter elmləri, beynəlxalq münasibətlər və həyat elmləri magistratura səviyyəsində seçilən istiqamətlərdəndir.
Təhsil haqqı və təqaüd: Dövlət universitetlərində təhsil haqları özəl ali təhsil müəssisələri ilə müqayisədə daha münasib ola bilər. Beynəlxalq tələbələr üçün universitetlərin daxili təqaüdləri və müəyyən elmi proqramlar üzrə maliyyə dəstəyi imkanları da mövcuddur.
Müraciət tarixləri: Qəbul müddətləri universitetə və proqrama görə fərqlənir. Bəzi proqramlarda sənədləri tədris başlamazdan bir neçə ay əvvəl təqdim etmək tələb olunur.
İsveçrədə doktorantura təhsili elmi tədqiqat aparmaq, akademik karyera qurmaq və seçilmiş sahə üzrə yeni biliklər əldə etmək istəyənlər üçün geniş imkanlar yaradır.
Ölkənin universitetləri mühəndislik, tibb, biologiya, iqtisadiyyat, maliyyə və digər sahələrdə tədqiqat proqramları ilə tanınır. Doktorantura təhsili adətən 3-5 il davam edir və müddət tədqiqat mövzusundan, universitetdən və proqramın şərtlərindən asılı olaraq dəyişir. Doktorantlar elmi rəhbərlə birgə işləyir, tədqiqat layihələrində iştirak edir və dissertasiya hazırlayırlar.
İsveçrədə doktoranturaya müraciət edərkən aşağıdakı tələbləri nəzərə almaq lazımdır:
Magistr diplomu: Əksər proqramlara müraciət üçün uyğun sahə üzrə magistr dərəcəsi tələb olunur. Bəzi universitetlərdə fərqli qəbul yolları da mövcuddur.
Tədqiqat təklifi: Namizədin araşdırmaq istədiyi mövzunu, məqsədlərini və tədqiqat metodlarını əks etdirən layihə planı tələb olunur.
Elmi rəhbər: Bir çox proqramda potensial elmi rəhbərlə əvvəlcədən əlaqə saxlamaq və onun tədqiqat istiqamətinin namizədin mövzusu ilə uyğunluğunu müəyyənləşdirmək vacibdir.
Dil biliyi: Proqramın dilindən asılı olaraq ingilis, alman, fransız və ya italyan dili biliyi tələb edilir.
Müraciət sənədləri: Diplom və transkript, CV, motivasiya məktubu, tövsiyə məktubları və tədqiqat təklifi əsas sənədlər sırasındadır.
Maliyyələşmə və təqaüd: Bəzi doktorantura yerləri əmək müqaviləsi və maaşla təmin olunur. Bundan əlavə, universitetlərin tədqiqat qrantları və təqaüd proqramları mövcuddur.
Qəbul prosesi: Namizədin akademik göstəriciləri, tədqiqat təcrübəsi və layihəsinin uyğunluğu qiymətləndirilir. Bəzi proqramlarda müsahibə də keçirilir.
Doktorantura proqramı seçərkən universitetin elmi istiqamətlərini, laboratoriya və tədqiqat imkanlarını, elmi rəhbərlərin fəaliyyətini və maliyyələşmə şərtlərini araşdırmaq məqsədəuyğundur. Bu amillər həm təhsil müddətinə, həm də gələcək elmi və peşəkar fəaliyyətə təsir göstərir.
İsveçrədə yay məktəbləri məktəblilər, universitet tələbələri və gənc mütəxəssislər üçün tətil dövrünü faydalı keçirmək imkanı yaradır. Bu proqramlar vasitəsilə iştirakçılar xarici dil biliklərini inkişaf etdirə, yeni fənlər öyrənə və fərqli ölkələrdən olan gənclərlə ünsiyyət qura bilərlər. Yay məktəblərinin bir qismi universitetlərin akademik proqramlarına, digərləri isə dil təlimlərinə, mədəni tədbirlərə və müxtəlif praktiki fəaliyyətlərə yönəlir. Proqram seçərkən iştirakçıların yaşı, tədris dili, müddət, yaşayış şəraiti və ödəniş məbləği nəzərə alınmalıdır.
İsveçrədə universitetlərin yay məktəbləri maliyyə, blokçeyn, süni intellekt, təbiət elmləri və pedaqogika kimi istiqamətləri əhatə edir. Məsələn, Sürix Universitetinin beynəlxalq yay proqramları bakalavr və magistr tələbələri üçün nəzərdə tutulur, ETH Zurich isə məktəblilər və tədqiqatçılar üçün müxtəlif proqramlar təşkil edir.
Sürix Universiteti (University of Zurich)-Sürix: Maliyyə, blokçeyn, beynəlxalq idman hüququ və sağlam uzunömürlülük kimi mövzularda yay proqramları təşkil edir.
ETH Zurich-Sürix: Süni intellekt, mühəndislik, təbiət elmləri və digər elmi istiqamətlər üzrə yay məktəbləri keçirir. Bəzi proqramlar məktəblilər, digərləri isə magistr və doktorantura tələbələri üçün nəzərdə tutulur.
Sürix Pedaqoji Universiteti (PH Zurich)-Sürix: Təhsil, müəllim hazırlığı və şəxsi bacarıqların inkişafı mövzularında beynəlxalq yay məktəbi təşkil edir.
Proqramların yaş tələbləri, təhsil haqqı, müraciət tarixləri və qəbul şərtləri fərqlənir. Buna görə müraciət etməzdən əvvəl universitetin rəsmi saytında aktual məlumatları yoxlamaq vacibdir.
İsveçrədə təhsil haqları seçilən universitetdən, ixtisasdan və təhsil pilləsindən asılı olaraq dəyişir. Dövlət universitetləri adətən özəl ali təhsil müəssisələri ilə müqayisədə daha münasib təhsil xərcləri ilə seçilir. Bununla yanaşı, beynəlxalq tələbələr üçün bəzi universitetlərdə əlavə ödənişlər tətbiq olunur. Təhsil büdcəsini planlaşdırarkən yalnız universitet haqqını deyil, qeydiyyat, tədris materialları və digər məcburi ödənişləri də nəzərə almaq lazımdır.
|
Universitet |
Təhsil haqqı |
|
ETH Zurich |
Semestr üzrə ödəniş |
|
EPFL |
Semestr üzrə ödəniş |
|
Sürix Universiteti |
Təhsil pilləsinə görə dəyişir |
|
Cenevrə Universiteti |
Universitetin müəyyən etdiyi tarif |
|
Bazel Universiteti |
Universitetin müəyyən etdiyi tarif |
|
St. Qallen Universiteti |
Bakalavr və magistratura üzrə fərqlənir |
Universitetin növü: Dövlət universitetləri ilə özəl ali təhsil müəssisələrinin ödənişləri arasında ciddi fərq olur.
Təhsil pilləsi: Bakalavr, magistratura və doktorantura proqramlarının ödəniş qaydaları eyni olmaya bilər.
Tələbənin statusu: Bəzi universitetlər İsveçrədən kənardan gələn tələbələr üçün fərqli tariflər müəyyən edir.
Əlavə xərclər: Qeydiyyat, semestr xidmətləri, tədris materialları və digər
İsveçrədə tələbə həyatı üçün büdcə planlaşdırarkən yaşayış yeri, qidalanma, nəqliyyat və tibbi sığorta xərclərini nəzərə almaq lazımdır. Sürix, Cenevrə və Lozanna kimi şəhərlərdə gündəlik həyat xərcləri nisbətən yüksəkdir. Daha kiçik şəhərlərdə yaşamaq və universitet yataqxanasında qalmaq büdcəyə qənaət etməyə kömək edə bilər. Tələbələrin aylıq xərcləri şəxsi seçimlərindən, yaşayış şəraitindən və şəhərdən asılı olaraq dəyişir.
|
Xərc növü |
Aylıq xərc (CHF) |
|
Kirayə və kommunal xidmətlər |
350-1 300 |
|
Qidalanma və ərzaq |
400-700 |
|
Tibbi sığorta |
180-470 |
|
İctimai nəqliyyat |
60-195 |
|
Telefon və internet |
45-120 |
|
Geyim və şəxsi ehtiyaclar |
100-200 |
|
İstirahət və əyləncə |
150-450 |
Məbləğlər universitetlərin tələbə büdcəsi üzrə məlumatlarına əsaslanan təxmini göstəricilərdir. Şəhərə, sığorta şərtlərinə və şəxsi xərclərə görə dəyişir.
Yataqxanada qalmaq: Universitet yataqxanaları və ortaq mənzillər kirayə xərclərini azaltmağa kömək edir.
Evdə yemək hazırlamaq: Ərzaqları supermarketlərdən alıb yeməkləri evdə hazırlamaq restoran xərclərini azaldır.
Tələbə güzəştlərindən yararlanmaq: Tələbə kartı ilə bəzi nəqliyyat xidmətlərində, muzeylərdə və mədəni tədbirlərdə endirimlər əldə etmək mümkündür.
Şəhəri düzgün seçmək: Friburq və St. Qallen kimi şəhərlərdə yaşayış büdcəsi Sürixlə müqayisədə daha münasib olur.
İsveçrədə tələbələr təhsil aldıqları müddətdə işləyərək gündəlik xərclərinin bir hissəsini qarşılaya və peşəkar təcrübə qazana bilərlər. Xüsusilə maliyyə, bank işi, informasiya texnologiyaları, turizm və hotelçilik sahələrində müxtəlif iş imkanları mövcuddur. Universitetlərdə təhsil alan tələbələr üçün kampus daxilində köməkçi vəzifələr, tədqiqat layihələri və təcrübə proqramları da uyğun seçimlərdir. Məzunlar isə ixtisaslarına, dil biliklərinə və işəgötürənlərin tələblərinə uyğun olaraq İsveçrədə karyeralarını davam etdirməyə çalışa bilərlər.
Turizm və hotelçilik: Otellərdə, restoranlarda və turizm şirkətlərində köməkçi vəzifələr.
İnformasiya texnologiyaları: Proqramlaşdırma, texniki dəstək və proqram təminatının hazırlanması üzrə təcrübə imkanları.
Bank və maliyyə: Maliyyə analitikası, mühasibatlıq və bank xidmətləri sahələrində təcrübə proqramları.
Universitet daxilində işlər: Kitabxana köməkçisi, tədqiqat layihələrində assistent və inzibati dəstək vəzifələri.
Pərakəndə satış və xidmət: Mağazalarda, kafelərdə və müştəri xidmətləri sahəsində yarımştat işlər.
İsveçrədə xarici tələbələrin işləməsi vətəndaşlıqdan və yaşayış icazəsindən asılıdır. Azərbaycan vətəndaşları Aİ/AİFTA ölkələrinin vətəndaşları ilə eyni qaydalara tabe olmadıqları üçün əlavə icazə tələblərini nəzərə almalıdırlar.
İş saatları: Müvafiq icazə olduqda, dərs dövründə həftədə maksimum 15 saat işləmək mümkündür.
Gözləmə müddəti: Aİ/AİFTA xaricindən gələn tələbələr üçün işə başlamaq, bir qayda olaraq, İsveçrədə təhsilə başladıqdan 6 ay sonra mümkün olur.
İcazə: İşəgötürən tələbənin iş icazəsi üçün müraciət etməlidir. Universitetin də işin təhsilə mane olmayacağını təsdiqləməsi tələb olunur.
İsveçrədə universiteti bitirən Aİ/AİFTA xarici tələbələr müəyyən şərtlərlə iş axtarmaq üçün 6 aylıq yaşayış icazəsinə müraciət edə bilərlər. Bu müddətdə ixtisaslarına uyğun iş tapmaları vacibdir. İşə qəbul zamanı işəgötürən müvafiq iş icazəsinin alınması üçün müraciət etməlidir. Aİ/AİFTA xarici ölkələrin vətəndaşları üçün işə qəbul qaydaları daha sərtdir və yüksək ixtisas, eləcə də işəgötürənin əsaslandırması tələb olunur.
Məzunlar üçün perspektivli sahələr arasında maliyyə, proqram təminatı, mühəndislik, əczaçılıq və elmi tədqiqatlar yer alır. İngilis dili ilə yanaşı, alman, fransız və ya italyan dilini bilmək iş imkanlarını genişləndirə bilər. Bununla belə, iş tapmaq diplomdan əlavə təcrübə, dil bilikləri və iş icazəsi şərtlərindən də asılıdır.
İsveçrədə universitet təhsili almaq istəyən Azərbaycan vətəndaşları uzunmüddətli təhsil üçün, bir qayda olaraq, D tipli milli viza üçün müraciət etməlidirlər. Bunun üçün əvvəlcə İsveçrədəki universitetdən qəbul almaq, təhsil və yaşayış xərclərini qarşılamaq üçün kifayət qədər maliyyə vəsaitinin olduğunu sübut etmək lazımdır. Viza müraciətində namizədin təhsil məqsədi, əvvəlki təhsili və İsveçrədə qalacağı müddət də nəzərə alınır. Qəbul məktubunun olması vizanın avtomatik veriləcəyi demək deyil.
Azərbaycan vətəndaşları uzunmüddətli təhsil vizası üçün sənədləri İsveçrənin Bakıdakı səfirliyinə təqdim etməlidirlər. Sənədlər tam hazırlanmalı və tələb olunan dillərdən birinə tərcümə edilməlidir.
Universitetdən qəbul məktubu: İsveçrədəki təhsil müəssisəsindən rəsmi qəbul sənədi.
Pasport: Etibarlı xarici pasport və tələb olunan surətlər.
Viza ərizə forması: D tipli viza üçün doldurulmuş və imzalanmış ərizə.
Təhsil sənədləri: Attestat və ya diplom, qiymət cədvəli və əvvəlki təhsillə bağlı sənədlər.
Maliyyə təminatı: Bank çıxarışı, hesabdakı vəsait haqqında arayış və ya xərcləri qarşılayacaq sponsorun maliyyə sənədləri.
Motivasiya məktubu: İsveçrədə təhsil seçiminin səbəblərini və gələcək planları izah edən məktub.
CV: Namizədin təhsil və iş təcrübəsini əks etdirən sənəd.
Fotoşəkillər: Səfirliyin tələblərinə uyğun biometrik fotoşəkillər.
Yaşayış ünvanı: İsveçrədə qalacağınız ünvan barədə məlumat.
Əlavə sənədlər: Səfirlikdən asılı olaraq əvvəlki vizalar, təhsil haqqının ödənilməsi barədə təsdiq və digər sənədlər tələb olunur.
İsveçrə universitetindən qəbul alın.
Səfirliyin tələb etdiyi sənədləri hazırlayın və tərcümə etdirin.
Viza müraciəti üçün səfirliklə əlaqə saxlayaraq görüş təyin edin.
Sənədləri təqdim edin və müraciətin nəticəsini gözləyin.
Viza təsdiqləndikdən sonra İsveçrəyə gedərək yaşayış yeriniz üzrə qeydiyyat və müvafiq yaşayış icazəsi prosedurlarını tamamlayın.
Səfirliyin tələbə vizası üzrə məlumat vərəqində müraciətin baxılma müddətinin təxminən 8-12 həftə çəkə biləcəyi qeyd olunur. Buna görə sənədləri təhsil başlamazdan ən azı üç ay əvvəl hazırlamağa başlamaq məsləhətdir.